بررسی تاثیر تماس با زعفران در شیوع سقط جنین

زعفران یکی از ارزشمندترین گیاهان ایرانی است که با رنگ و رایحه‌ای دل‌انگیز و مزه‌ای دلپذیر جهانیان را مجذوب خود کرده است و با خواص فرح‌زایی لطافت و زیبایی بخشی به پوست و چهره و دیگر خصوصیات جادویی خود می‌رود که دلهای اقوام و ملل مختلف دنیای کنونی را به تسخیر درآورد.

امروزه بر مبنای تحقیقات علمی که در استفاده فراگیر از زعفران در طب سنتی و گیاهی انجام شده، خواص متعدد این گیاه و اثربخشی ترکیبات موثر آن توجه بسیاری از محققان شرکتهای داروسازی و دست‌اندرکاران علم پزشکی را به خود جلب نموده است. خاستگاه این گیاه که با ارزشترین ادویه جهان است، به برخی از نواحی ایران منسوب می‌باشد و ایرانیان باستان کشت و کار آن را رونق بخشیدند. کلاله سه شاخه گل زعفران مهمترین بخش تجاری آن است. این بخش از گل حاوی مواد چرب، املاح معدنی و موسیلاژ است. بوی زعفران به دلیل وجود اسانس بی‌رنگ توتردار و ترکیب اکسیژن‌دار همراه با سینئول است. طعم زعفران مربوط به هتروزید تلخ پیکروکروسین و پیکروکروزینوزیر است که در آب و الکل محلول می‌باشد. سقط جنین یکی از مسائل حساس و قابل توجه در حقوق اجتماعی و پزشکی قانونی است و در کشورهای مختلف به روش‌های متفاوتی به آن پرداخته می‌شود؛ امروزه با توجه به تصور بی‌خطر بودن گیاهان دارویی و استفاده فراوان از آنها، اطلاع رسانی و آگاه ساختن افراد ناآشنا با عوارض سمی، خطرناک و جدی این روشها ضروری به نظر می‌رسد.

نتایج برخی از مطالعات انجام شده نشان داده است که برخی از گیاهان دارویی از جمله زعفران در ایجاد سقط موثر می‌باشند؛ از طرفی مردم برخی مناطق که سطح زیر کشت زعفران در آن‌ها بالا می‌باشد، ناگزیر به طرق مختلف با این گیاه در تماس هستند، در واقع یکی از راههای درآمد اصلی مردم منطقه از این طریق می‌باشد. در این میان زنان باردار نیز ناگزیر در فرآوری و برداشت این محصول شرکت دارند؛ با توجه به مسائل عنوان شده، مطالعه ای با هدف مقایسه شیوع سقط جنین در خانمهای بارداری که با زعفرانی مواجه بوده‌اند و خانمهای بارداری که از تماس با زعفران و کار در مزارع زعفران و فرآوری آن منع شده‌اند، انجام شد.

نتایج این پژوهش هیچ‌گونه اختلاف معنی‌داری را بین مشخصات فردی و مواردی که می‌تواند باعث سقط گردد (مانند شغل، تحصیلات، تعداد فرزندان، تعداد سقط قبلی، تعداد حاملگی، تعداد زایمان، نسبت فامیلی، سابقه عقب‌ماندگی ذهنی، حاملگی سه ماه قبل، بیماری مزمن، ناراحتی‌های عصبی، تماس با مواد شیمیایی، انجام کار سنگین) نشان نداد؛ اما نتایج بررسی میزان سقط در خانمهای بارداری که در طول فصل برداشت با زعفران تماس داشته‌اند و خانم‌های بارداری که هیچ‌گونه تماسی نداشتند، نشان داد که درصد سقط خانمهای بارداری که با زعفران مواجه بوده‌اند، نسبت به افرادی که با زعفران تماسی نداشته‌اند، بیشتر است؛ به‌طوری که ۵/۱۰% از خانمهای باردار که با زعفران تماس داشتند، دچار سقط شدند، ولی در خانمهای بارداری که هیچ‌گونه تماسی با زعفران نداشتند، سقط اتفاق نیفتاد؛ بنابراین می‌توان اذعان داشت که شرکت در فرآیند برداشت و فراوری زعفران می‌تواند باعث سقط جنین گردد. و پیشنهاد می‌گردد به‌منظور پیشگیری از سقط جنین، ترتیبی اتخاذ گردد تا از حضور خانمهای باردار در فرایند برداشت زعفران جلوگیری شود.

منبع:
برگرفته از مقاله بررسی تاثیر تماس با زعفران در شیوع سقط جنین از دکتر هادی سالاری و همکاران در افق دانش؛ مجله دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی گناباد،
دوره ۱۰: شماره ۱: سال ۱۳۸۳